Mantelzorg gaat om: er mogen zijn voor een ander

In het kader van de Dag van de Mantelzorger delen we het verhaal van Marjan Hop. Zij werkt bij Viattence als kwaliteitsmedewerker en privacy officer en is daarnaast mantelzorger voor haar 94-jarige moeder. Een persoonlijke rol die veel vraagt, maar haar ook voldoening, bewustwording en verbondenheid geeft. 

Als kwaliteitsmedewerker houdt Marjan zich bij Viattence bezig met het bewaken en verbeteren van kwaliteit binnen de organisatie. Samen met haar team kijkt zij hoe processen beter kunnen, hoe richtlijnen goed worden ingevoerd en hoe collega’s daarin ondersteund kunnen worden. Het is werk waarin aandacht, zorgvuldigheid en betrokkenheid belangrijk zijn. 
 
Diezelfde betrokkenheid speelt ook een grote rol in haar privéleven. Naast haar werk is Marjan mantelzorger voor haar moeder van 94 jaar. Haar moeder woont nog zelfstandig in haar eigen appartement. Dat kan mede dankzij de hulp van thuiszorg, familie en de praktische ondersteuning die Marjan biedt. Zij is het eerste aanspreekpunt voor de thuiszorg, onderhoudt contact met de huisarts en regelt allerlei zaken die nodig zijn om het dagelijks leven van haar moeder zo goed mogelijk te laten verlopen. 

Pas enkele jaren geleden realiseerde Marjan zich echt dat zij mantelzorger was. Dat gebeurde toen de gemeente Oldebroek mantelzorgwaardering gaf en haar zus benoemde dat we hiervoor in aanmerking kwamen. Tot die tijd voelde het vooral als iets vanzelfsprekends: je helpt je moeder omdat ze hulp nodig heeft. 
 
Later herkende Marjan zichzelf opnieuw in het begrip ‘sandwichvrouw’: iemand die wordt verdeeld tussen werk, gezin, kleinkinderen en de zorg voor ouders. Dat beeld maakte veel duidelijk. “Dat raakte me, omdat het precies beschrijft hoe die druk soms voelt,” vertelt Marjan. “Je wilt er voor iedereen zijn, maar ondertussen moet je ook goed op jezelf blijven letten.”

Ondanks de belasting geeft mantelzorg Marjan ook voldoening. Ze vindt het waardevol dat haar moeder, mede door de ondersteuning die er is, in haar eigen appartement kan blijven wonen. Dat is voor haar moeder belangrijk, en daarmee ook voor Marjan. 

Daarnaast voelt Marjan dat zij iets kan terugdoen voor de jaren waarin haar ouders er voor haar waren. Hoewel de band met haar moeder niet altijd eenvoudig is geweest, vindt ze het belangrijk om haar te helpen en haar leven zo draaglijk mogelijk te maken. Mantelzorg is voor haar dan ook niet alleen een praktische taak, maar ook een vorm van betrokkenheid en verantwoordelijkheid. 

Tegelijkertijd is mantelzorg niet altijd makkelijk. De grootste uitdaging is volgens Marjan om ruimte te blijven houden voor zichzelf. Nee zeggen is soms nodig, maar dat voelt niet altijd goed. Zeker wanneer later blijkt dat er toch iets aan de hand was, kan dat schuldgevoel oproepen. Ook tijdens vakanties blijft de zorg op afstand aanwezig. Wanneer haar moeder belt of hulp nodig heeft, is Marjan toch weer betrokken. Dat maakt mantelzorg soms intensiever dan de genoemde uren doen vermoeden. Het zit niet alleen in de tijd die je eraan besteedt, maar ook in de mentale belasting die erbij komt kijken.

Binnen Viattence ervaart Marjan vooral steun doordat ze af en toe haar verhaal kwijt kan. Ze heeft niet per se behoefte aan praktische hulp van collega’s, maar wel aan begrip. Het helpt wanneer collega’s weten wat er speelt en wanneer er ruimte is om kort te delen hoe iedereen erbij zit. In haar team is die ruimte er. Het hoeft niet groot of ingewikkeld te zijn. Soms is het al genoeg als iemand luistert, even doorvraagt of begrip toont wanneer de combinatie van werk en mantelzorg veel vraagt. 

Volgens Marjan wordt mantelzorg soms onderschat. Het wordt vaak gezien als iets wat je er gewoon bij doet, maar in werkelijkheid is het een extra verantwoordelijkheid naast werk, gezin en andere verplichtingen. Die verantwoordelijkheid vraagt niet alleen tijd, maar ook energie, aandacht en veerkracht. Juist daarom vindt Marjan het belangrijk dat er meer openheid is over mantelzorg. Veel mensen herkennen zichzelf misschien niet direct als mantelzorger, terwijl zij dat in de praktijk wel zijn. Door erover te praten, ontstaat meer begrip. Niet alleen voor de mantelzorger zelf, maar ook voor wat er achter de schermen allemaal geregeld, gedragen en gevoeld wordt. 

Aan collega’s of andere mensen die mantelzorger zijn, geeft Marjan mee: houd het niet voor jezelf. Geef op tijd aan hoe het gaat en wacht niet tot het te veel wordt. Door te delen wat er speelt, kunnen anderen beter begrijpen waarom iemand soms moe is, minder ruimte heeft of anders reageert dan normaal. Aan collega’s of andere naasten van mantelzorgers wil ze meegeven: bied een luisterend oor en vraag af en toe hoe het gaat. Een oplossing is niet altijd nodig. Soms helpt het al om even gehoord te worden. 

Mantelzorg heeft Marjan geleerd dat het leven niet alleen om jezelf draait. Het heeft haar meer begrip gegeven voor ouderen en voor mensen die niet meer alles zelfstandig kunnen. Ook heeft het haar laten zien hoe waardevol kleine dingen kunnen zijn: een boodschap doen, iets regelen, aanwezig zijn of simpelweg de telefoon opnemen. Voor Marjan gaat mantelzorg uiteindelijk om nabijheid. “Voor mij gaat mantelzorg om er mogen zijn voor een ander en iets terugdoen waar dat nodig is.” Een mooie gedachte om bij stil te staan op de Dag van de Mantelzorger, waarop we alle mantelzorgers bedanken voor hun tijd, aandacht en betrokkenheid.